Η ομάδα-φαινόμενο του Πέδρο Μαρτίνεθ δεν είναι «παραμύθι», αλλά μία... αποτελεσματική, εντυπωσιακή μηχανή. Για να τη σταματήσεις, πρέπει πρώτα να καταλάβεις πώς λειτουργεί.

Ο Παναθηναϊκός Aktor μπαίνει σε μια σειρά που δεν συγχωρεί. Ειδικά αν φοβηθείς ή αν υποτιμήσεις τον αντίπαλό σου. Το 2-0 της κανονικής περιόδου υπέρ της Βαλένθια είναι αποτέλεσμα ταυτότητας, ρυθμού, αλλά και ένα «καμπανάκι» για τα πλέι οφ. Οι Ισπανοί τερμάτισαν στη 2η θέση της regular season, με 90,9 πόντους ανά παιχνίδι, 21 ασίστ και 37,7 ριμπάουντ. Κυρίως, έδωσαν την αίσθηση ελέγχου του παιχνιδιού που δεν «σπάει» εύκολα.

Αυτό που έχει φτιάξει ο Πέδρο Μαρτίνεθ είναι ένα σύνολο που παίζει πιο πάνω από το ταλέντο του. Με ρόλους ξεκάθαρους, με spacing που δεν χαλάει και με μια επιθετική λογική που βασίζεται στο διάβασμα και στην ταχύτητα εκτέλεσης. Δεν είναι τυχαίο ότι οι επιθέσεις της τελειώνουν στα 13.5 δευτερόλεπτα κατά μέσο όρο – 2η στην Euroleague όπως παρατήρησε ο Θάνος Τσίμπος – ενώ το pace της (75 κατοχές) την κρατά σταθερά σε υψηλό τέμπο.

Παρ' όλα αυτά, το σημείο εκκίνησης δεν είναι η επίθεση. Η Βαλένθια είναι δεύτερη σε defensive rating στη διοργάνωση. Από εκεί ξεκινάει το παιχνίδι της. Άμυνα, επαφή, χέρια στις γραμμές πάσας και άμεση μεταφορά μπάλας μπροστά. Το transition είναι ένστικτο, μια... δεύτερη φύση των παικτών της. Αν βρει δύο-τρεις συνεχόμενες κατοχές σε αυτό το mode, ανοίγει διαφορά πριν προλάβεις να προσαρμοστείς.

Ο Εργκίν Αταμάν το παραδέχθηκε χωρίς περιστροφές (10/4) μετά την πρόσφατη ήττα του «τριφυλλιού» στη "Roig Arena" με 18 πόντους διαφορά: «Δεν βρήκαμε τρόπο να σταματήσουμε το επιθετικό τους πνεύμα… Ακόμη κι αν έπαιζαν με τους Λέικερς έτσι, θα κέρδιζαν». Είναι μια υπερβολή που «δείχνει» πράγματα. Όταν η ομάδα του κορυφαίου προπονητή της τρέχουσας σεζόν βρει ρυθμό, παίζει με αυτοπεποίθηση που αγγίζει το όριο της... μπασκετικής τρέλας.

Στην περιφέρεια, το βάθος της είναι από τα πιο ιδιαίτερα στην Euroleague. Δεν έχει έναν παίκτη στους γκαρντ που μπορεί να κάνει «ζημιά», αλλά τέσσερις. Ο Ζαν Μοντέρο (13.7 πόντοι, 4.6 ασίστ, 16.4 PIR) είναι το πρόσωπο της χρονιάς, ο παίκτης που «σπάει» άμυνες με το πρώτο βήμα και δημιουργεί καταστάσεις από το τίποτα. Rising star της λίγκας, μέλος της κορυφαίας πεντάδας της regular season και συνολικά μια τρομερή σεζόν που δικαιολογεί τα 2+ εκατ. του ετήσιου μισθού του. Δίπλα του, ο Μπράνκου Μπάντιο (11.1 π., 2.1 ασ., 8.9 PIR) δίνει scoring bursts, ο Ντάριους Τόμπσον (9.6 π., 3.4 ασ., 10.7 PIR) ελέγχει ρυθμό και αποφάσεις ως ο πιο έμπειρος της περιφέρειας, ενώ ο Ομάρι Μουρ (8.4 π., 3.1 ασ.) συμπληρώνει με secondary creation.

Αυτό που κάνει τη διαφορά δεν είναι τα νούμερα τους μεμονωμένα, αλλά ότι όλοι κινούνται στο ίδιο εύρος παραγωγής. Δεν υπάρχει «κόψε αυτόν και τελείωσες». Το είχε επισημάνει και ο Χρήστος Σερέλης (21/4): «Έχει 7-8 παίκτες ανάμεσα στους 8-13 πόντους. Δεν έχει έναν παίκτη που λες θα σταματήσω αυτόν…». Είναι ίσως η πιο ακριβής περιγραφή της.

Πάνω σε αυτή τη λογική πατάει το πιο παραγωγικό κομμάτι του παιχνιδιού της: το pick and roll. Η Βαλένθια είναι 1η σε πόντους από PnR στην Euroleague. Πάνω από 40 πόντοι ανά αγώνα προκύπτουν από αυτή τη δράση. Δεν είναι μόνο ο handler. Είναι η... αλυσίδα της αντίδρασης. Αν δώσεις βοήθεια, η μπάλα θα βγει στην weak side. Αν πας under, θα σουτάρουν (και μάλιστα με καλά ποσοστά, ψηλοί και κοντοί). Αν καθυστερήσεις στο hedge, ο ψηλός θα ρολάρει σε άδειο χώρο. Είναι μια επίθεση που σε αναγκάζει να πάρεις απόφαση σε κλάσματα δευτερολέπτου – και συνήθως να πληρώσεις τη λάθος.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο Παναθηναϊκός δεν έχει την πολυτέλεια να παίξει «στο περίπου». Η σειρά θα πάει εκεί που θα πάει ο ρυθμός. Αν το παιχνίδι ανοίξει, η Βαλένθια έχει σαφές προβάδισμα. Το επιβεβαιώνουν και τα δύο παιχνίδια της regular season, το επιβεβαιώνουν και οι αριθμοί της. Αν όμως το παιχνίδι πάει στο μισό γήπεδο, στο ελεγχόμενο τέμπο, στο set, η εξίσωση αλλάζει φανερά.

Ο Σερέλης το είχε θέσει με σαφήνεια μιλώντας στην "Magic Euroleague": «Πρέπει να κατεβάσουμε τον ρυθμό τους… Δεν είναι το παιχνίδι μας στα 8-10 δευτερόλεπτα». Εδώ κρύβεται το πρώτο πραγματικό «χτύπημα» του Παναθηναϊκού Aktor: οι «πράσινοι» δεν μπορούν να βασιστούν -μόνο- στην ταχύτητα, αλλά -κυρίως- στην υπομονή. Με επιθέσεις που φτάνουν στα 20+ δευτερόλεπτα. Με διάβασμα. Με εκτέλεση που δεν δίνει εύκολες επιστροφές.

Άλλωστε, η 2η ομάδα της regular season δεν χρειάζεται πολλά για να τρέξει. Ένα χαμένο σουτ χωρίς ισορροπία, ένα επιθετικό ριμπάουντ, μια λάθος πάσα και έχει βρει εύκολους πόντους... χωρίς να το καταλάβεις. 

Εκεί έρχεται το δεύτερο κρίσιμο κομμάτι, το ριμπάουντ. Οι Ισπανοί δεν ζουν μόνο από το πρώτο σουτ. Είναι 2οι σε διεκδίκηση συνολικών και 3οι στην... κατοχύρωση επιθετικών ριμπάουντ (37,7 ριμπάουντ ανά αγώνα και 13 επιθετικά ριμπάουντ κατά μέσο όρο). Οι ψηλοί τους επιτίθενται στο καλάθι με συνέπεια, δημιουργώντας δεύτερες κατοχές που συχνά μετατρέπονται σε τρίποντα, απέναντι σε άμυνες που δεν βρίσκουν ισορροπία. Ο Αταμάν το επισήμανε μετά την τελευταία ήττα: «Είχαν 31 πόντους από επιθετικά ριμπάουντ». Είναι νούμερο που δεν αφήνει περιθώρια ανάλυσης.

Αν το «τριφύλλι» δεν «καθαρίσει» το αμυντικό ριμπάουντ, δεν μπορεί να ελέγξει τίποτα άλλο. Αν δεν ελέγξει το ριμπάουντ, δεν μπορεί να ελέγξει τον ρυθμό. Όλα συνδέονται. Ακόμα και η επιλογή του πώς θα κινηθούν οι Κυπελλούχοι Ελλάδας στη θέση «5» (με το δίδυμο Λεσόρ - Φαρίντ ή και με ημίψηλα σχήματα με τον Χουάντσο Ερνανγκόμεθ) έχει τη δική της, μεγάλη σημασία.

Στην άμυνα πάνω στην μπάλα, το ζήτημα δεν είναι απλά η επιλογή (hedge, drop ή αλλαγές), αλλά η συνέπεια. Η Βαλένθια τιμωρεί τη διστακτικότητα. Αν η πρώτη γραμμή άμυνας δεν καθυστερήσει τον handler, η άμυνα «ανοίγει» πριν καν οργανωθεί. Αν ο ψηλός δεν διαβάσει σωστά τη φάση, το roll γίνεται lay up ή ελεύθερο σουτ. Πολλές φορές, μάλιστα, μια μικρή καθυστέρηση λίγων δευτερολέπτων στη συνεννόηση μπορεί να φέρει σκορ... σαν σε προπόνηση για τους παίκτες του Μαρτίνεθ. Η λύση δεν έχει να κάνει με το τι είναι «σωστό», αλλά με το ποιο είναι το πλάνο. 

Εδώ, φυσικά, μπαίνει και ο παράγοντας «εμπειρία». Ο Παναθηναϊκός Aktor έχει παίξει σε τέτοιες σειρές. Έχει βρεθεί σε ματς που κρίνονται στην κατοχή ή έχουν ως... φόντο μια πρόκριση στο Final Four ή έναν τίτλο. Έχει παίκτες που μπορούν να διαχειριστούν πίεση, να πάρουν σωστές αποφάσεις στο τέλος των επιθέσεων, να παίξουν με το χρονόμετρο. Γι' αυτό και ο κόουτς Σερέλης το είπε ευθέως: «Ο σωστός Παναθηναϊκός δεν μπορεί να χάσει από καμία ομάδα πέντε παιχνίδια μέσα στη σεζόν… Όλα θα εξαρτηθούν από εμάς». Αυτή είναι η... ανάγνωση της κατάστασης.

Το matchup δεν είναι άνισο, όμως είναι διαφορετικό από τα συνηθισμένα. Η Βαλένθια παίζει με ρυθμό, βάθος και αυτοματισμούς. Ο Παναθηναϊκός πρέπει να παίξει με επαφή και αποφάσεις. Να πάει το παιχνίδι στο low post όταν υπάρχει mismatch. Να χρησιμοποιήσει τα φάουλ για να «σπάσει» το transition. Να μην αφήσει τους γηπεδούχους των πρώτων δύο αγώνων της σειράς να βρουν εύκολα σουτ στα πρώτα δευτερόλεπτα. Την ίδια ώρα, η ομάδα του Αταμάν να αντέξει σε σερί και «ξεσπάσματα», που δεδομένα θα βρει απέναντί της.

Δεν γίνεται να κρατήσεις τη Βαλένθια σταθερά χαμηλά για 40 λεπτά. Κάποια στιγμή θα βρει ρυθμό, θα βάλει συνεχόμενα σουτ. Εκεί ενδεχομένως και να κρίνεται η σειρά, δηλαδή στην αντίδραση, στο αν θα μείνεις στο πλάνο ή θα παρασυρθείς. Ο Αταμάν το συνόψισε καλύτερα απ’ όλους (21/4): «Είναι δύο διαφορετικά συστήματα και όποιο κυριαρχήσει θα κερδίσει». Δεν υπάρχει πιο καθαρή εικόνα.

Η Βαλένθια είναι μια από τις πιο συνεπείς ομάδες της σεζόν και όχι ένα... πυροτέχνημα. Έχει αρχή, μέση και τέλος στο παιχνίδι της, ταχύτητα που σε πιέζει να παίξεις έξω από το comfort zone σου. Ωστόσο, τα πλέι οφ δεν είναι regular season. Στα ματς που σε πηγαίνουν στο Final Four μετράει αλλιώς και η φανέλα και η προσωπικότητα. Αρκεί να έχει συνδυαστεί με την κατάλληλη προπονητική κατεύθυνση και τη θέληση των παικτών. 

Το παιχνίδι θα στραφεί στις λεπτομέρειες. Αν ο Παναθηναϊκός Aktor καταφέρει να βάλει τις αρχές του στη "Roig Arena" και να κάνει δύσκολη τη ζωή των Ισπανών, τότε μπορεί να φέρει τη σειρά στην Αθήνα. Σε περίπτωση που τα καταφέρει με ένα break την προσεχή εβδομάδα, τότε το "Telekom Center" θα... βράζει και θα είναι σε θέση να «τελειώσει» την υπόθεση πρόκριση στο ραντεβού του τίτλου.