Όπως εξηγεί, «το επεισόδιο της έντονης οσμής που έγινε αισθητή σε περιοχές της Αθήνας δεν μπορεί να ερμηνευθεί μόνο με γενικές εκτιμήσεις ή με απλές αναφορές στην κατεύθυνση του ανέμου».

Χρησιμοποιώντας το εξειδικευμένο μοντέλο HYSPLIT, ο γνωστός μετεωρολόγος ανέλυσε την πορεία των αέριων μαζών, στρέφοντας το ενδιαφέρον προς την παραλιακή ζώνη και τον Σαρωνικό και εξηγώντας ότι μπορεί «Τα αποτελέσματα να μην αποδεικνύουν συγκεκριμένη πηγή, αναδεικνύουν όμως έναν πιθανό τομέα διερεύνησης».

«Δεν αποδεικνύουμε συγκεκριμένη πηγή οσμής, αλλά δείχνουμε πολύ καλά ότι πρέπει να στραφεί η διερεύνηση στη παραλιακή ζώνη, Σαρωνικό, δυτικά/νοτιοδυτικά της Νέας Σμύρνης και πιθανές χαμηλές ροές κοντά στην επιφάνεια.

Η οσμή, εφόσον μεταφέρθηκε ατμοσφαιρικά, φαίνεται να σχετίζεται κυρίως με χαμηλή μεταφορά στην κατώτερη ατμόσφαιρα, με πιθανή περιοχή διέλευσης/προέλευσης γύρω από Αττική–Σαρωνικό και παραλιακή ζώνη. Δεν αποδεικνύεται συγκεκριμένη πηγή, αλλά προσδιορίζεται πεδίο στο οποίο πρέπει να στραφεί η διερεύνηση».

«TI ΜΑΣ ΔΕΙΧΝΕΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΔΙΑΣΠΟΡΑΣ ΤΗΣ ΟΣΜΗΣ ΣΤΗΝ ΑΤΤΙΚΗ - ΝΕΑ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

Το επεισόδιο της έντονης οσμής που έγινε αισθητή σε περιοχές της Αθήνας δεν μπορεί να ερμηνευθεί μόνο με γενικές εκτιμήσεις ή με απλές αναφορές στην κατεύθυνση του ανέμου. Για τον λόγο αυτό επιχειρήσαμε μια πρώτη μετεωρολογική διερεύνηση, χρησιμοποιώντας το μοντέλο HYSPLIT και ειδικότερα την απεικόνιση του plume της οπισθοδρομικής διασποράς από τη Νέα Σμύρνη.

Η ανάλυση εξετάζει πώς θα μπορούσαν να έχουν κινηθεί οι αέριες μάζες στο χαμηλό στρώμα της ατμόσφαιρας πριν φτάσουν στην περιοχή όπου αναφέρθηκε η οσμή. Τα αποτελέσματα δεν αποδεικνύουν συγκεκριμένη πηγή, όμως αναδεικνύουν έναν πιθανό τομέα διερεύνησης. Η επαναλαμβανόμενη ένδειξη προς τον νότιο και νοτιοδυτικό τομέα, δηλαδή προς την παραλιακή ζώνη και τον εσωτερικό Σαρωνικό, αποτελεί ένα χρήσιμο πρώτο επιστημονικό υπόβαθρο για τις αρμόδιες υπηρεσίες, οι οποίες οφείλουν πλέον να προχωρήσουν σε πιο ολοκληρωμένη διερεύνηση με μετρήσεις, παρατηρήσεις και αντίστοιχες εκτελέσεις για όλες τις περιοχές όπου καταγράφηκε το φαινόμενο».

Σε συνέχεια της χθεσινής μας μελέτης δημιουργήσαμε ένα particle cross-section plot από HYSPLIT και θα δουλέψουμε πάνω σε αυτό και όχι σε απλή τροχιά. Για τη διερεύνηση της πιθανής ατμοσφαιρικής μεταφοράς της οσμής χρησιμοποιήθηκε το μοντέλο HYSPLIT σε οπισθοδρομική λειτουργία διασποράς, με σημείο αναφοράς τη Νέα Σμύρνη.

Η ανάλυση έγινε προοδευτικά ανά ώρα, από τις 04 έως τις 12 UTC της 19ης Μαΐου 2026, ώστε να εξεταστεί η μεταβολή του πεδίου πιθανής συμβολής των αερίων μαζών στο κατώτερο στρώμα της ατμόσφαιρας. Τα αποτελέσματα δεν αποτελούν απόδειξη συγκεκριμένης πηγής, αλλά παρέχουν ένα δυναμικό υπόβαθρο για τον προσδιορισμό των περιοχών όπου πρέπει να στραφεί η περαιτέρω διερεύνηση.

Δείχνει πού βρίσκονταν τα σωματίδια του αέρα προς τα πίσω στον χρόνο, από τις 08 UTC έως τις 03 UTC της 19ης Μαΐου 2026, με σημείο αναφοράς τη Νέα Σμύρνη ( Release: 37.945 N, 23.714 E, Ύψος εκκίνησης: 0–50 m, Start: 09 UTC 19 May 2026, Διάρκεια release: 10 λεπτά, Particles: 10000 ,Meteorology: GFS 0.25°).

Παράλληλα επεκτείνουμε χρονικά το πεδίο και 3 ώρες μετά , οπότε έχουμε ένα πληρες ιστορικό από τις 04 έως 12 UTC.

Στις αναλυτικές εικόνες διακρίνουμε ότι, όσο πάμε πίσω από τις 08 προς τις 03 UTC, τα \"σωματίδια\" απλώνονται κυρίως γύρω από την Αττική και τον Σαρωνικό, με μεγαλύτερη συγκέντρωση νότια/νοτιοδυτικά έως δυτικά του σημείου άφιξης. Το \"νέφος\" δεν σχηματίζει μία καθαρή γραμμή, αλλά ένα πεδίο διασποράς, κάτι που είναι πιο ρεαλιστικό για οσμή ή ρύπο. Το αμέσως παρακάτω διάγραμμα , που μπορείτε να κατεβάσετε ελεύθερα αναφέρεται στο κατακόρυφο cross-section και δείχνει το ύψος που μπορεί να φτάσουν τα σωματιδία .

Σε αυτό μπορείτε να διακρίνετε την χρονική σειρά . Τα περισσότερα \"σωματίδια\" παραμένουν κάτω από τα 500 m, αλλά ένα μέρος ανεβαίνει έως περίπου 1000–1500 m. Αυτό δείχνει ότι η μεταφορά δεν ήταν μόνο επιφανειακή, αλλά υπήρχε και κάποια κατακόρυφη ανάμιξη. Με απλά λόγια: Το αποτέλεσμα αυτό μας δείχνει ότι η πιθανή περιοχή προέλευσης/διέλευσης της αέριας μάζας πριν φτάσει στη Νέα Σμύρνη βρίσκεται κυρίως στον χαμηλό ατμοσφαιρικό χώρο γύρω από Αττική–Σαρωνικό, με ισχυρή συμμετοχή των κατώτερων 500 μέτρων.

Δεν αποδεικνύουμε συγκεκριμένη πηγή οσμής, αλλά δείχνουμε πολύ καλά ότι πρέπει να στραφεί η διερεύνηση στη παραλιακή ζώνη, Σαρωνικό, δυτικά/νοτιοδυτικά της Νέας Σμύρνης και πιθανές χαμηλές ροές κοντά στην επιφάνεια.

Η οσμή, εφόσον μεταφέρθηκε ατμοσφαιρικά, φαίνεται να σχετίζεται κυρίως με χαμηλή μεταφορά στην κατώτερη ατμόσφαιρα, με πιθανή περιοχή διέλευσης/προέλευσης γύρω από Αττική–Σαρωνικό και παραλιακή ζώνη. Δεν αποδεικνύεται συγκεκριμένη πηγή, αλλά προσδιορίζεται πεδίο στο οποίο πρέπει να στραφεί η διερεύνηση.

Αυτό είναι ένα μέρος της πραγματικής μεσημεριανής ραδιοβόλησης του Ελληνικού / Αθήνας στις 12 UTC, 19 Μαΐου 2026, δηλαδή περίπου 15:00 τοπική ώρα. Εδώ οι μετρήσεις δείχνουν μια ατμόσφαιρα που είχε ήδη αρχίσει να αναμειγνύεται λόγω ημερήσιας θέρμανσης. Το πιο σημαντικό στοιχείο είναι οι άνεμοι στο χαμηλό στρώμα. Από την επιφάνεια έως περίπου τα 500 m, οι διευθύνσεις είναι κυρίως από νότιες έως νοτιοδυτικές διευθύνσεις, περίπου 170°–200°, με ταχύτητες γύρω στα 4–6 m/s. Αυτό σημαίνει ότι ο αέρας στο χαμηλό στρώμα ερχόταν από τον Σαρωνικό / παραλιακή ζώνη / νότιο-νοτιοδυτικό τομέα προς το λεκανοπέδιο.

Άρα η ραδιοβόληση συμφωνεί αρκετά καλά με τα HYSPLIT runs που δείχνουν επαναλαμβανόμενη πιθανή συμβολή από νότιο–νοτιοδυτικό τομέα. Το θερμοκρασιακό προφίλ επίσης δείχνει ότι το μεσημέρι δεν έχουμε ισχυρή παγιδευτική αναστροφή κοντά στο έδαφος. Αντίθετα, φαίνεται ήδη ένα κατώτερο στρώμα με ανάμιξη. Αυτό σημαίνει ότι, στις 12 UTC, η οσμή —αν υπήρχε ακόμη— θα μπορούσε να διαχέεται περισσότερο κατακόρυφα και οριζόντια. Όμως για τα 04–07 UTC, δηλαδή νωρίς το πρωί, αυτή η ραδιοβόληση δεν αρκεί.

Εκεί θα χρειαζόμασταν προγνωστικό sounding από GFS/ECMWF/ICON για να δούμε αν υπήρχε χαμηλή αναστροφή, ασθενής επιφανειακός άνεμος, παγίδευση οσμής κοντά στο έδαφος και αλλαγή διεύθυνσης ανέμου με το ύψος. Αν είχαμε πρωινή ραδιβόλιση θα είχαν ξεκαθαρίσει πολλά πράγματα. Η μεσημεριανή ραδιοβόληση ενισχύει το συμπέρασμα ότι ο χαμηλός άνεμος είχε νότια–νοτιοδυτική συνιστώσα. Άρα τα αποτελέσματα του HYSPLIT για τη Νέα Σμύρνη, που δείχνουν πολύ πιθανή συμβολή από παραλιακή ζώνη–Σαρωνικό, είναι μετεωρολογικά συνεπή. Δεν αποδεικνύεται και πάλι πηγή, αλλά ενισχύεται ο τομέας διερεύνησης στα νότια και νοτιοδυτικά της Νέας Σμύρνης, στο παραλιακό μέτωπο και στον εσωτερικό Σαρωνικό.

Εμείς έχουμε κάνει μια πρώτη επιστημονική διερεύνηση για τη Νέα Σμύρνη. Οι αρμόδιοι φορείς πρέπει να το επεκτείνουν σε όλα τα σημεία όπου αναφέρθηκε η οσμή δηλαδή σε Κέντρο Αθήνας, Καλλιθέα, Παλαιό Φάληρο, Νέο Κόσμο, Πειραιά, παραλιακή ζώνη και πιθανώς σε περιοχές του Σαρωνικού. Πρέπει επίσης να συνδυαστούν τα HYSPLIT runs με πραγματικές μετρήσεις, όπως ανεμολογικά δεδομένα ανά 10 λεπτά, καταγραφές ώρας και έντασης της οσμής, τυχόν μετρήσεις H?S, CH?, VOCs ή άλλων θειούχων/οργανικών ενώσεων, έλεγχο εγκαταστάσεων, αποχετευτικών, λιμενικών και θαλάσσιων πηγών, και εκτίμηση της ευστάθειας της ατμόσφαιρας.

Η πρόσφατη διερεύνηση της ατμοσφαιρικής μεταφοράς που επιχειρούμε για το επεισόδιο της έντονης οσμής στην Αθήνα αναδεικνύει πέρα από το ίδιο το περιστατικό, ένα βαθύτερο και χρόνιο πρόβλημα: την έλλειψη κρίσιμων μετεωρολογικών μετρήσεων στη χώρα. Οι πλήρεις ραδιοβολήσεις στην Αθήνα (μεσάνυχτα -μεσημέρι) έχουν σταματήσει εδώ και μια περίπου δεκαετία . Γίνονται μόνο μια φορά την ημέρα το μεσημέρι από τον σταθμό του Ελληνικού. Αυτό σημαίνει ότι σε μια περιοχή με τεράστια πληθυσμιακή, περιβαλλοντική και επιχειρησιακή σημασία, δεν υπάρχει συστηματική παρακολούθηση της κατακόρυφης δομής της ατμόσφαιρας.

Δεν γνωρίζουμε επιχειρησιακά, με πραγματική μέτρηση, αν υπάρχει αναστροφή, ποιο είναι το ύψος ανάμιξης, πώς μεταβάλλεται ο άνεμος με το ύψος και με ποιον τρόπο μπορεί να παγιδεύεται ή να μεταφέρεται ένας ρύπος ή μια οσμή στο χαμηλό στρώμα της ατμόσφαιρας. Το ζήτημα αυτό δεν είναι καινούργιο. Κατά τα επτά χρόνια της θητείας μου στο Εθνικό Μετεωρολογικό Κέντρο είχα επισημάνει επανειλημμένα τις ελλείψεις στις βασικές μετρήσεις και την ανάγκη αποκατάστασης κρίσιμων παρατηρησιακών υποδομών τόσο υπηρεσιακά όσο και μέσα απο την προσωπική μου ιστοσελίδα . Δυστυχώς, οι παρατηρήσεις αυτές δεν αντιμετωπίστηκαν με τη σοβαρότητα που απαιτούσε η επιστημονική και επιχειρησιακή τους σημασία. Μόνο σε περιόδους κρίσεων (χιονιάδες, καύσωνες) το θέμα ανέβαινε για λίγο στην επικαιρότητα και μετά -πολίτες και πολιτικοί - το ξεχνούσαν.

Σήμερα, περιστατικά όπως αυτό της οσμής στην Αθήνα δείχνουν με τον πιο καθαρό τρόπο ότι η χώρα δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο σε μοντέλα, εκτιμήσεις και αποσπασματικά στοιχεία. Τα αριθμητικά μοντέλα είναι πολύτιμα εργαλεία, αλλά χρειάζονται πραγματικές μετρήσεις για να ελεγχθούν, να ερμηνευθούν και να αξιοποιηθούν σωστά. Η επανεκκίνηση και ενίσχυση των ραδιοβολήσεων, ιδιαίτερα σε περιοχές υψηλού ενδιαφέροντος όπως η Αττική, δεν είναι πολυτέλεια. Είναι ζήτημα δημόσιας ασφάλειας, περιβαλλοντικής παρακολούθησης, αεροναυτιλίας, πολιτικής προστασίας και σοβαρής επιστημονικής τεκμηρίωσης. Ίσως πλέον το θέμα να υπερβαίνει τα στενά όρια της ΕΜΥ και να απαιτείται παρέμβαση σε υψηλότερο θεσμικό επίπεδο. Η χώρα χρειάζεται ένα αξιόπιστο, σύγχρονο και πλήρες δίκτυο μετεωρολογικών παρατηρήσεων. Χωρίς αυτό, κάθε διερεύνηση θα ξεκινά με ένα κρίσιμο μειονέκτημα: την απουσία των ίδιων των δεδομένων που θα έπρεπε να υπάρχουν.

Η ειρωνεία είναι ότι η χώρα έχει ήδη προμηθευτεί αυτόματα συστήματα ραδιοβόλησης, ώστε να μειωθεί η ανάγκη νυχτερινών βαρδιών και να διασφαλιστεί η επιχειρησιακή συνέχεια των μετρήσεων. Κι όμως, ακόμη και αυτές οι υποδομές -που έγιναν με την χρηματοδότηση του ΑΙΓΙΣ- δεν υποστηρίζονται όπως θα έπρεπε. Αυτό δείχνει ότι το πρόβλημα δεν είναι απλώς η έλλειψη μέσων, αλλά η αδυναμία διατήρησης και αξιοποίησης κρίσιμων παρατηρησιακών συστημάτων. Η ηγεσία πάνω από τη διοίκηση της ΕΜΥ οφείλει πλέον να ενημερωθεί σωστά και να αναλάβει πρωτοβουλίες. Οι ραδιοβολήσεις δεν είναι πολυτέλεια· είναι βασικό εργαλείο για τη δημόσια ασφάλεια, την αεροναυτιλία, την περιβαλλοντική διερεύνηση και την αξιοπιστία της ίδιας της Μετεωρολογικής Υπηρεσίας.

Θεόδωρος Ν. Κολυδάς Διευθυντής Τομέα Υδρομετεωρολογίας και Φυσικών Καταστροφών εργαστηρίου Assist Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης - Mετεωρολόγος Star Channel - Πρώην Υποδιοικητής ΕΜΥ & Διευθυντής Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου - Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Έδρας UNESCO Con-E-Ect. 

Πηγή: ethnos.gr

Πρωτότυπο άρθρο